Mumbai’den Yükselen Yeni Bir Tasarım Manifestosu
Pınar SALMAN
Perakende dünyasının nabzını tutan, dünyanın lider perakende fuarı Euroshop’un dijital yayın organı EuroShop.mag’de geçtiğimiz günlerde karşılaştığım bir makale, sektörün en büyük kör noktalarından birine çok çarpıcı bir ayna tuttu.
Bugün moda ve lüks perakende sektöründe “sürdürülebilirlik” denince hâlâ çoğunlukla vitrinlerdeki yeşil bitkiler ya da etiketlerdeki geri dönüştürülmüş kağıt ibareleri akla geliyor. Oysa mağazaların kapılarını kapatıp yenilemeye gittiği o birkaç haftalık süreçte arka planda tonlarca moloz, ahşap atığı ve kimyasal boya sessizce çöpe gidiyor. Mumbai merkezli tasarım stüdyosu V.DE Studio, “Roar for Good” (İyilik İçin Kükre) manifestosuyla tam da bu konuya parmak basıyor ve bize “Tasarım daha fazlasını yapabilir; daha az atık üretebilir ve yine de büyüleyebilir” diyor.
Sıfır Atık: Atık Oluştuktan Sonra Değil, Masada Başlar
Geleneksel perakende projelerinde vitrin ve iç mekan değişimi denince ilk refleksimiz söküm, kırım ve her şeyi sıfırdan inşa etmek olmuştur. Oysa V.DE Studio kurucusu Vandana Tembulkar’ın da altını çizdiği gibi, asıl mesele atık yönetimi değil, atığın hiç üretilmemesini sağlayacak bir tasarım kurgusu oluşturmak.
Prototip aşamasından uygulama projelerine kadar döngüsel ekonomiyi merkeze alan bu yaklaşım dört temel sütun üzerine kuruluyor:
- Modüler ve Dayanıklı Donatılar: Sökülebilir, farklı mekanlara adapte edilebilir ve ömrünü tamamladığında ayrıştırılıp geri dönüştürülebilir mobilyalar.
- Yeninin Önünde “Mevcut Olan”: Her şeyi yıkarak baştan başlamak yerine, var olan yapı elemanlarını korumak ve tasarıma akıllıca entegre etmek.
- Malzeme Devrimi (Beton ve Geri Dönüşüm Levhalar): Geleneksel ahşap bazlı kontrplak kullanımını minimuma indirip; plastik atıklardan elde edilen kompozit levhalar veya zeminlerde ham beton (PCC) alternatiflerine yönelmek.
- Akıllı Enerji: Yeşil elektrikle desteklenen optimize edilmiş LED aydınlatma kurguları.
Sayılarla “İyilik İçin Kükre” Yaklaşımı
Stüdyonun geleneksel bir mağaza tadilatıyla kıyasladığı model, malzeme kullanımındaki radikal değişimi net bir şekilde gözler önüne seriyor:
| Kalem | Geleneksel Tadilat | “İyilik İçin Kükre” Modeli |
| Kontrplak / Ahşap Levha | Ortalama 200 levha ahşap tüketimi | Sıfır ahşap levha; geri dönüştürülmüş polimer levhalar |
| Boya Kullanımı | Yaklaşık 200 litre kimyasal boya | Sadece 10 litre doğal boya |
| Aydınlatma Armatürleri | 100 adet standart armatür | 25 adet optimize edilmiş LED armatür |
| Metal ve Zemin Donatıları | Sökülüp çöpe giden tek kullanımlık ahşaplar | Uzun ömürlü, yeniden kurgulanabilir metal iskeletler ve ham beton zemin |
Estetikten Ödün Vermeden Çevreci Olmak
Tasarımcıların ve markaların en büyük korkusu, sürdürülebilir malzemelerin lüks algısını veya estetik standartları düşüreceği yönündedir. Ancak Mumbai’den yansıyan bu örnek, yüksek kaliteli moda perakendeciliğinin aradığı şıklık ve dokusal zenginlikten ödün vermeden de ekolojik bir dönüşüm yapılabileceğini kanıtlıyor. Tabii ki geri dönüştürülmüş levhaların yük taşıma kapasitesi, yangın performansı ve yüzey bitişleri gibi teknik detayların önceden titizlikle test edilmesi şartıyla…
Geleceğin Mağazacılığı ve Yıllardır Savunduğumuz “Geçmeli Yapı Taşları” Yaklaşımı
Bugün İstanbul’dan Mumbai’ye, Viyana’dan Barselona’ya kadar mimarlar ve tasarımcılar aynı ortak paydada buluşuyor: “Geçici olanı değil, kalıcı ve esnek olanı tasarlamak.”
Aslında bu konuya dönüp baktığımda; 2000 yılından beri benimsediğim ve yazılarımda sıkça dile getirdiğim “geçmeli yapı taşları yaklaşımıyla mağaza tasarlamak” fikri tam da bu noktaya hizmet ediyor. Tıpkı birbirine geçerek bambaşka formlara bürünebilen modüler yapı blokları gibi; onun için bu kavrama “modüler yapı taşları”, “modüler reyonlar diyorum” ve yıllardır maliyetleri düşürmek, operasyonel esneklik sağlamak ve atığı önlemek adına çok amaçlı, sökülüp takılabilir ve sürekli değişebilir reyonlar tasarlamayı savunuyorum.
Bugün Mumbai’deki bu ekolojik manifestonun, yıllardır savunduğum bu modüler ve pratik felsefeyle birebir örtüştüğünü görmek, bana perakendenin geleceğinin doğru yolda ilerlediğini bir kez daha kanıtlıyor.
Yani mağazacılığın geleceği sadece dijitalleşmekten değil; fiziksel dünyada akıllı, esnek ve sürdürülebilir “modüler yapı taşları” (modüler reyonlar) inşa etmekten geçiyor.
Bu yazımda; yıllardır savunduğum ‘’modüler yapı taşları’’ mantığını sizler için yapay zeka ile bir kadın tekstil mağazasında kurgulamak ve göstermek istedim;
Reyon Tasarımı: Mağazanın duvarlarında ve orta alanlarında, vidalama gerektirmeyen, tıpkı modüler yapı blokları gibi birbirine geçerek kolayca sökülüp takılabilen antrasit gri metal profiller ve doğal meşe raflar yer alıyor.
Esneklik ve Doku: Sezon değişimlerinde veya yeni koleksiyon yerleşimlerinde bu raflar ve askı modülleri tek bir hareketle başka bir yüksekliğe ya da forma taşınabiliyor.
Atıksız ve Şık Atmosfer: Zeminlerde ham beton dokusu korunurken, aydınlatmada enerji tasarruflu günışığı hat ledler kullanılarak hem sürdürülebilir hem de lüks perakende standartlarına uygun sıcak bir ambiyans yaratıldı.
Yazımda geçen firma bilgileri sizlerle bilgi amaçlı paylaşılmaktadır. Reklam değildir.
Web Sitesi: vdestudio.in
Instagram: @v.de.studio
LinkedIn: V.De Studio LinkedIn Profili
Merkez Adres: Bhandup Street, Mumbai, Maharashtra 400078, Hindistan
