Avrupa Birliği’nin kamu alımlarında yerli üretimi önceleyen “Made in EU” politikası kapsamında, Gümrük Birliği ilişkisi nedeniyle Türkiye de kapsama dahil ediliyor. Yeni düzenlemenin Avrupa değer zincirlerinde Türkiye’nin rolünü güçlendirmesi bekleniyor.
Avrupa Birliği, sanayisini güçlendirmek ve istihdamı artırmak amacıyla kamu alımlarında yerli üretime öncelik tanıyacak “Made in EU” politikasını hayata geçirmeye hazırlanıyor. AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Stéphane Séjourné, Brüksel’de düzenlediği basın toplantısında Sanayi Hızlandırma Yasası teklifini kamuoyuna açıkladı. Séjourné, AB’de sanayinin gayrisafi yurt içi hasıla içindeki payının yaklaşık yüzde 14 seviyesinde bulunduğunu belirterek, bu oranı 2035 yılına kadar yüzde 20’ye yükseltmeyi hedeflediklerini ifade etti.
Türkiye de kapsama dahil ediliyor
Daha önce “Made in Europe” adıyla gündeme gelen girişim son olarak “Made in EU” olarak yeniden adlandırıldı. Teklife göre Avrupa Birliği ile serbest ticaret anlaşması bulunan, Gümrük Birliği kapsamında yer alan veya Kamu Alımları Anlaşması’na taraf ülkelerden gelen içerikler AB menşeli olarak kabul edilecek.
Bu kapsamda Türkiye de ilke olarak düzenleme içine giriyor. Ancak kamu alımlarında karşılıklılık ilkesinin uygulanması şartı bulunuyor.
Stratejik sektörler öne çıkıyor
Girişimin kapsamında enerji yoğun sektörler başta olmak üzere alüminyum, çimento, çelik ve kimya ürünleri yer alıyor. Ayrıca otomotiv endüstrisi, elektrikli ve şarj edilebilir araçlar, kamyon ve otobüsler, bataryalar, rüzgâr türbinleri, elektrolizörler, ısı pompaları, fotovoltaik sistemler ve nükleer enerji teknolojileri de düzenlemenin kapsamına dahil ediliyor.
Teklif kapsamında kamu alımları ve destek programlarında düşük karbonlu ve AB’de üretilmiş olma kriterlerinin uygulanması planlanıyor. Kuralların ilk etapta çelik, çimento, alüminyum, otomotiv ve net sıfır teknolojileri gibi stratejik sektörlerde devreye girmesi, ilerleyen dönemde ise kimya gibi diğer enerji yoğun alanlara da genişletilebileceği belirtiliyor.
Büyük yatırımlara ek şartlar
Küresel üretim kapasitesinin yüzde 40’ından fazlasının tek bir dış ülkenin kontrolünde olduğu sektörlerde, 100 milyon euronun üzerindeki yatırımlar için ilave koşullar öngörülüyor. Bu yatırımların nitelikli istihdam yaratması, inovasyon ve büyümeyi desteklemesi, teknoloji transferi sağlaması ve yerel içerik şartlarını karşılaması gerekiyor.
AB içinde görüş ayrılığı
“Made in EU” girişimi Avrupa Birliği’ne üye 27 ülkenin yanı sıra Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn’ı kapsayan Avrupa Ekonomik Alanı’nı da içeriyor.
Fransa girişimin öncülüğünü üstlenirken Almanya ve bazı ülkeler ise yerli ürün şartının yatırımları caydırabileceği ve kamu ihalelerinde maliyetleri artırabileceği görüşünü savunuyor. Almanya ayrıca “Made in Europe” tanımının dar olduğunu belirterek ticaret ortaklarını da kapsayan “Made with Europe” yaklaşımının benimsenmesini öneriyor.
Bolat: “Olumlu bir adım”
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada AB ile yürütülen temasların olumlu sonuç verdiğini belirterek Türkiye ile mevcut Gümrük Birliği ilişkisinin söz konusu politika çerçevesinde tanınmasının önemli olduğunu ifade etti.
Bolat, “Türkiye’nin başta otomotiv olmak üzere birçok stratejik sektörde Avrupa değer zincirlerinin ayrılmaz bir parçası olduğunu” vurgulayarak bu gelişmenin iki taraf arasındaki sektörel entegrasyonu daha da güçlendirmesini beklediklerini dile getirdi.
İş dünyasından destek
TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, Türkiye’nin Gümrük Birliği kapsamında ürünlerinin AB menşeli sayılmasının son derece önemli ve stratejik bir gelişme olduğunu belirtti. Hisarcıklıoğlu, düzenlemenin mevcut kazanımlar korunarak yasalaşmasının öncelikli hedef olduğunu ifade etti.
DEİK Başkanı Nail Olpak ise Türkiye’nin Avrupa değer zincirinin ayrılmaz bir parçası olarak tanınmasının memnuniyet verici olduğunu söyledi. İTO Başkanı Şekib Avdagiç de gelişmenin Türkiye’nin yüksek teknolojili üretim ve tedarik üssü olma hedefi açısından önemli bir fırsat sunduğunu kaydetti.
Teklifin AB Komisyonu tarafından yayımlanmasının ardından Avrupa Parlamentosu ve üye ülkelerde yapılacak müzakereler sırasında bazı değişikliklere uğraması bekleniyor.
